Vanuit IBP VP bezoeken ‘verslaggevers’ Anne Reijbroek (verbinder LNV) en Harry Louwenaar (communicatieregisseur) het jaarlijkse driedaagse duurzaamheidsforum Springtij, op Terschelling. Om te horen welke interbestuurlijke principes toegepast worden op de grote verduurzamingsvraagstukken en ook om die in de uiteenlopende debatten in te brengen. Harry doet op persoonlijke titel verslag van een waarneming over het fenomeen ‘samen’. Het jaarlijkse driedaagse duurzaamheidsforum op Terschelling is dit jaar anders dan anders. De coronamaatregelen brengen de nodige beperkingen met zich mee. De plenaire start vond op twee plekken in de stromende regen plaats. Op het programma staat ondermeer een sessie over de interbestuurlijke aanpak van de droogteproblematiek in De Peel. Met een bijdrage van IBP VP ‘ambassadeur’ Pierre Bos (burgemeester Boekel).

Samen samen samen…  

Wellicht lag het aan de overvloedige regen tijdens de plenaire opening in combinatie met de stoeltjes die op zorgvuldige 1,5 meter afstand in de duinpan van Terschelling waren geplaatst. Paraplu’s en poncho’s werden uitgedeeld om het doorzettingsvermogen te stimuleren. De line up van sprekers was prima, met daarin onder meer prima – uit het hart- bijdragen van staatssecretaris Stientje van Veldhoven (I&W) en econome Barbara Baarsma (Rabobank). Wat me gedurende het programma begon me op te vallen, was hoe vaak er een appel werd gedaan op ‘samen’. ‘Alleen samen…’, ‘samenwerking is cruciaal….’, ‘dat vraagt om een gezamenlijke inzet van …’ et cetera. Nadat ik eenmaal deze constatering had gedaan, trad de selectieve perceptie in werking en hoorde ik in elke zin het woord samen. En hoe vaker ik het begrip hoorde, hoe groter mijn weerstand werd. En voor de helderheid: ik ben doorgaans erg optimistisch en ben overtuigd van de kracht en noodzaak van samenwerking. Het was ook ongetwijfeld de tegenstrijdigheid van de situatie die we wat somber stemde. Een open plek aan het strand waarin een ieder voor zich de wind, kou en regen trotseerde op 1,5 afstand van elkaar- terwijl vanaf het podium vooral een beroep op samen werd gedaan..

… Van sompig naar scherpte!

In de loop van de dag kreeg ik vanuit verschillende bronnen input waarmee het begrip ‘samen’ voor mij weer meer betekenis ging krijgen. Wellicht ook bruikbaar voor de samenwerkingsverbanden binnen het IBP Vitaal Platteland. Gedragswetenschapper Reint Jan Renes (lector ‘Psychologie voor een Duurzame Stad van de HvA) hield een inspirerend verhaal over de inzichten die hij opdeed met de gedragsunit van het RIVM over de bestrijding van de coronacrises. ‘Om gedrag van mensen te willen beïnvloeden, is stap 1 een scherpe analyse van het vraagstuk, precies definiëren van de stappen (concrete gedrag) die in welke fase gezet kunnen worden en ook het precies in kaart brengen wie welke rol en bijdrage levert aan de stappen.’ Wel een integrale benadering, wel met alle partijen om tafel en tegelijkertijd veel scherpte aanbrengen in ieders rol, bijdrage en (on)mogelijkheden. In mijn hoofd ontstond een plaatje van een bloem zoals je die kinderlijk tekent. In het hart de gezamenlijke ambitie en opgaven, de overlappende bloemblaadjes vullen we met ieders eigen specifieke rol, belangen en bijdrage. Een eenvoudig plaatje als vertrekpunt voor een gezamenlijke (!) aanpak.

Taal van transitie: ons, mijn en dijn?

Het vraagstuk van samenwerking hield en houdt me bezig. Hoe zorg je dan het ons, mijn en dijn daarin helder is en blijft? Gisteravond stuitte ik via Linkedin op de recente publicatie ‘taal voor transitie’ van Martijn van der Steen en collega’s van het NSOB. Het biedt aanknopingspunten voor de aanpak van de energietransitie (en specifiek de ontwikkeling van regionale strategieën hiervoor). Het leerde me iets over de het begrip ambiguïteit. ‘Een transitie gaat gepaard met onzekerheid en ambiguïteit. Onzekerheid gaat om ‘niet weten’, over het tekort aan kennis. Dit is oplosbaar, door aanvullend onderzoek te doen, het probleem beter te verkennen. Bij ambiguïteit werkt dat anders. Ambiguïteit duidt op een overschot aan mogelijke betekenissen. Hier zijn de antwoorden en oplossingen niet in de informatie te vinden. Partijen moeten een gedeelde betekenis ontwikkelen. Het gezamenlijk ontwikkelen van een gedeeld beeld om helderheid te krijgen over het ons, mijn en dijn. Ik zag weer mogelijkheden: samen vraagt om scherpte en dialoog. Om samen concreet te maken in wat ons bindt en scheidt.